وب سایت

مهدی حسين زاده  (در باره شعر   حالا حقيقت )

چیزی که در نگاه اول به این دوشعر توجه خواننده را به خود جلب می کند تفاوت های "زبانی" و نیز "اجرایی" این دو کار است.

در شعر اول ما با حضور بی واسطه ی "شاعر"در متن طرفیم و با "صدای" (او) پیش می رویم در شعر و با توجه به ثقلی که بر زبان و زبانیت سنگینی می کند با متنی  شکل گرفته در لایه های روساختی زبان و حوزه ی کلامی شعر بیشتر مواجهیم تا لا یه های فرمی آنچنانی که بتوان با تخیل شاعر به ساحت های درونی اثر چنگ زد و توقف کرد. این تفارق های زبانی که در کارنامه ی تیرداد نصری تازه می نماید خود نیاز به بررسی و تامل دارد که تا کجا می توان این اجرا ها را با کنش های زبانی شاعران هفتاد گره زد و تا کجا استقلال "زبانی"این دست کارها در سیر آثار نصری هویتی یکه و مستقل پیدا می کنند (که این امر خود مجالی دیگر می طلبد).

اما در شعر دوم با همان دغدقه ی فرمالیستی نصری مواجه می شویم که در کارنامه ی شعری او نمونه های موفق آن وجود دارد مانند سه سقوط و چند شعر دیگر ....
چیزی که در این شعر برجسته است وسواس شاعر برای کار کشیدن از عناصر موجود در متن است که زبانی هم تراز با کارنامه ی پیشین خود و متناسب با "فرم"اثر دارد.

سوژه ایی که شاعر به عنوان عنصر حرکتی در شعر دارد همان "حقیقت " است که با روایتی فلاش بک گونه در نوستالژی حرکت می کند و این "حرکت"با یاداوری "راوی"و نیز همرا هی "شاعر" به پیش می رود:

(به دنبال حقيقت نيستم/ايستاده ام كنار آفتاب جلو خانه مان/كه تكّه ای خون/
روی صورت شانزده سالگی ام پاشيده ميشود)

آغاز حرکت با فلاش بک است و ما بی واسطه به درون آن می لغزیم . سپس دهان شاعر است که: (شهر زير پاهاش دارد ميلرزد) ادامه ی شعر را "راوی" پی می گیرد و وارد پروسه ی زمانی دیگری می شویم یعنی 25 سالگی راوی:(در روزنامه ها راديوها/در فيلمها وُ تلويزيون/در موسيقی وُ در كتاب،/حتا در اعلاميه ها/به دنبال حقيقت نيستم/ورق ميزنم، ميخوانم گوش ميدهم تماشا ميكنم كه/
بی هوا/شرحه شرحه خون، روی تمام بيست وُ پنج سالگی ام پاشيده ميشود)
اگر در ورودیه با شانزده سالگی راوی مواجه می شویم او را (کنار افتاب )و(جلو خانه اش می بینیم اما "او"هنوز وارد جریانی به نام رسیدن به حقیقت نیست اگر چه در آغاز هم می گوید:(به دنبال حقیقت نیستم) اما در بخش دوم (25 سالگی) تمام راه ها را برای رسیدن به "حقیقت"امتحان می کنددر روزنامه ها/در فیلم ها و تلویزیون/ در موسیقی و در کتاب/ و حتی در اعلا میه ها پس اگر او به دنبال حقیقت نیست پس دنبال چه چیز می گردد ؟؟؟؟؟؟ و نگاهی طعنه آمیز ی که در تک بندهای (به دنبال حقیقت نیستم) آرام آرام فضای شعر را با "طنزی"مواجه می کند که نگاه خواننده را به محتواهای ژرف ساختی اثر می برد جایی که : (شرحه شرحه خون، روی تمام بيست وُ پنج سالگی ام پاشيده ميشود)همان خونی که روزی روی "صورت" شانزده ساله اش پاشیده شد حالا روی "تمام 25 سالگی اش" (یعنی زمانی که او برای رسیدن به حقیقت هر کاری کرده است) پاشیده می شود جایی که می توان پنداشت که راوی خود "حقیقت"ماجرا را ميدانداما دانستن "حقیقت چه دردی می تواند دوا کند پس به انکارطعنه آمیز آن می پردازد:

((به دنبال حقیقت نیستم))

3

(شهر زیر پاهاش دارد شکاف بر می دارد) شاعری که دارد راوی را روایت می کند ما را برای رفتن به 35 سالگی راوی آماده می کند:(به سی وُ پنج سالگی ام دستبند ميزنند بدون دليل/پنج سال تمام به ديوار محكوم ميشوم بدون دليل/
گلو پاره ميكنم..... حقيقت داستان؟ جوابی نيست/چهل وُ پنج سالگی ام را، خبر ميآورندشهر حالا پوشيده از خون است) راویی که تاکید می کند به دنبال حقیقت نیست دستگیری و محکوم شدن 5ساله به دیوارو ...را هم بی دلیل می داند
(اما "او" که خود دلیلش را می داند چرا که به "حقیقت "رسیده است و اینکه می گوید: (حقیقت داستان؟ جوابی نیست ) در حالی که او خود جواب این (داستان)است یکی از اصلی ترین شخصیت های این "بازی با حقیقت".....
اما 45 سالگی را خود در بطن حادثه نیست و خبر می آورند:(شهر حالا پوشیده از خون است) و "شاعر"ادامه می دهد:(از شكافهای شهر زيرپاهاش/تكّه تكّه های آتش مذاب فواره ميزند) جایی که راوی از شهر خبر ندارد "شاعر" یا "راوی دیگر"خبر از وضعیت شهر می دهد. (وخبر دادند باد بودخون را به پنجره ها ميزد) و باز این خود "او"نیست که شهر را می بیند, بلکه به او خبر می دهند و اینکه:(معلوم شد عدّه ای "ميترسند") وآن عده چه کسانی هستند آیا غیر از کسانی که خونشان را باد به پنجره ها می زند؟؟؟؟
یا کسانی که می کشند از ترس اینکه "حقیقت"آشکار شود خون می ریزند؟؟؟؟؟؟
(و من نميترسم/نه من نه دوستان ونه همسايه های من/نه من ونه بيشتر مردم/پنجاه سالگی ی من هم نميترسد) و او که "حقیقت"را می داند از "نترسیدن" خودو( آدم هایی که دوستان و همسایه های من) خطا بشان می کند

او حتی از پنجاه سالگی اش هم که حالا در آن زیست می کند هم می گوید و نیز از 60 سالگی اش که مطمین است که نمی ترسد و (اکنون) که (از بلندای چرخ و فلک لندن به آتشفشانهای آن دورها ) نگاه می کند و"شاعر " تمام شهر را می بیند که دارد زیر سیل مذابی که از شکاف دره ها بیرون می ریزد .....دفن می شود.

با پایان شعر از رفتن راوی به بیرون از شهر_وطنی که تنها خون روی صورت ها می ریزدو دستبند به دست ها می زند آگاه می شویم و از چرخ و فلکی که تداعی زندگی و بازی ها را می کندو نیز از این امر که چرا از 45 سالگی به بعد تمام حوادث را برایش خبر می اورند و خود از نزدیک ناظر حوادث نیست ......

رویکردی که تیرداد نصری در این شعر دارد در آغاز شعر با نام "حالا حقیقت"بنیان های محتوایی خود را بر متن دیکته می کند و وضعیت متن را از نوشتاری نوستالژی گونه به
ساحتی متمرکز بر سوژه در روایت / برش های زمانی در روایت/کات ها و ادامه دادن ها/تمایل و اجرای دو روایتگر "راوی" به عنوان کارکتر در متن و نیز "شاعر" به عنوان روایتگر دوم و فاصله ایی که بین این دو در متن حاصل می شود و
به گونه ایی ادغام هر دو راوی در پایان اثر / بهرگیری رندانه از طنزی که حول سوژه ی متن می چرخد و تمامیت متن را تحت الشعاع خود قرار می دهد/ بهرگیری مناسب از عنصر تخیل و مصادره ی کارکردی متناسب با تم متن و..... این متن را به شعری موفق بدل می کند.....
اگر چه نا گفته نماند بخش هایی که راوی از ترس حرف می زند شعر را از فضایی "پراتیک" به "گفتار" تنزل می دهد که سنخیت چندانی با کلیت روایی اثر ندارد:( و من نميترسم/نه من نه دوستان ونه همسايه های من/نه من ونه بيشتر مردم/پنجاه سالگی ی من هم نميترسد/مطمئنآ شصت سالگی من هم) چرا که دیگر (با توجه به موقعیت "راوی" دلیلی هم برای ترسیدن نمی توان متصور شد در برابر حوادث(سیل مذابی) که راوی شعر در گذشته ی خود از سر گذرانده است ......



پاینده باشی


مهدی حسین زاده 11/6/1386